De Hoge Bank van Tuil

De schepenbanken van Tuil, Deil, Zuilichem en Driel werden opgericht op 27 maart 1335. Zie Nijhoff, Gedenkwaardigheden, deel 1, No 302, pag. 348.
Bij de oprichting werd o.a. bepaald dat de bank zou bestaan uit 8 schepenen, waarvan jaarlijks 4 schepenen wisselen (dus een schepen kon maximaal 2 jaar aaneen aanblijven). Elke schepen diende minimaal 16 morgen land in het gericht te bezitten. Nota: oudere schepenbrieven van Zaltbommel die qua gebied vallen onder de nieuwe rechtbanken blijven "in haar macht" maar moeten worden gericht met de richter en schepenen waar het gebied onder valt. In Zaltbommel bestond al een rechtbank.
Een andere eis was "In een en dezelfde Stoel ende Gerichte mogen niet gelyk Schepenen wesen Vader en Soon, nogte Schoonvader en Schoonsoon of twee Gebroeders". Een belangrijk gegeven voor wie familierelaties onderzoekt!

Vanaf 1335 zouden er dus boeken moeten zijn geweest waarin de actes werden genoteerd. Tegenwoordig beginnen de bewaarde boeken rond 1525 en is er een gat van vrijwel 200 jaar.

In het verleden zijn wel eens publicaties geweest over schepenen van Tuil in die vermiste periode (o.a. door J.D. Wagner) maar dat zijn fragmentarische lijstjes. In allerlei archieven en boekwerken komen actes (charters) voor uit die vermiste periode. Het zou daarom mogelijk moeten zijn om tot een soort 'reconstructie' te komen van deze schepenbank.

Maar er zijn meer vermiste periodes. Onder andere ontbreken van de Bank van Tuil actes over de periode 1573-1576 en 1631-1637. Ook daarvan worden soms afschriften gevonden die hier zullen worden gepubliceerd. Verrassend was de ontdekking dat in de Collectie van Spaen aantekeningen voorkomen van charters die niet meer bestaan: "de + zijn als onnodig verscheurt" staat genoteerd bij een lijst van het Huis Waardenburg. Deze markering komt met enige regelmaat voor, helaas.

Er blijkt veel beschikbaar. Inmiddels zijn er van vrijwel alle jaren voor 1525 één of meer actes verzameld en dus ook vele schepenen bekend; op dit moment betreft het 1337 vermeldingen. Zoals bekend is de opvolging van schepenen informatief, omdat dit vaak van vader op zoon ging en het een maat is voor het overlijden van een schepen.
Deze verzameling omvat aanzienlijk meer dan wat tot nu gepubliceerd is, en er zijn nog vele vindplaatsen bekend. NB. veel van de ingevoerde teksten zijn nu nog fragmenten, welke in de loop der tijd zullen worden aangevuld.

Vriendelijk verzoek: indien u gebruikt maakt van gegevens op deze website, wilt u dit dan waar mogelijk vermelden en naar de website verwijzen.

Doelen:

  • Invoeren van reeds bekende gegevens.
  • Registratie van meer vindplaatsen van actes.
  • Noteren van de schepenen in de actes.
  • Het plaatsen van regesten.
  • Het plaatsen van (gedeeltelijke) transcripties.
  • Het plaatsen van een scan van de acte.
  • Het vinden en plaatsen van zegels van de schepenen en getuigen.
  • Vertalen en plaatsen van de Latijnse teksten.

Hoe kunt u aan dit project bijdragen?

  • Help mee bij het invoeren van gegevens.
  • Stuur ons vindplaatsen toe.
  • Stuur teksten toe.
  • Stuur foto's of scans toe.
  • Bezoek archieven.
  • Maak of corrigeer transcripties.
  • Etc...

U kunt contact opnemen of uw bijdragen toesturen via het contactformulier.

Het gericht van de Bank van Tuil omvatte: Herwijnen, Hellouw, Haaften, Tuil, Waardenburg (Hiern), Neerijnen, Opijnen, Est, Heesselt, Varik, Ophemert en Zennewijnen.